| |
|
Mosnesvassdraget i Etne og
Odda er verna i verneplan IV, 1993. Mosneselva strekkjer
seg frå Åkrafjorden og ca. 20 km i nordaustleg
retning opp til Folgefonna. Klimaet er oseanisk, og området
er mellom dei mest nedbørrike i landet. Topografisk
kan vassdraget karakteriserast som ein trang V-forma dal omgitt
av bratte fjellsider. Fjellsidene har mange stader lite vegetasjon,
og under desse ligg vegetasjonslause urer av store blokker.
Ein stor del av Folgefonna sin søraustlege del vert
drenert gjennom vassdraget. Sandvikevatnet (328 m.o.h.) ligg
sentralt i dalføret. Hjortedalen, med elva Hjorto, er
ein sidedal til Mosdalen. Hjortedalen ligg for det meste over
400 m.o.h., og er meir open en hovuddalen. Tverrelva, ei anna
sideelv, drenerer frå
Folgefonna og munner ut i nordenden av Sandvikevatnet. (den øvre
og brepåverka delen av Tverrelva er no overført til Blådalsvassdraget).
|
|
 Heile
nedbørfeltet består av granittar. Lausmasseførekomstane
er konsentrert til dalbotnane og til dalmunninga ved fjorden.
Mosnesvassdraget. Foto: Anbjørn Høivik. |
|
Vegetasjonen er karakterisert av
eit jevnt innslag av kystplanter. Det er registrert 235 karplantearter
i området. Kystgrisøre veks her på si austgrense
på Vestlandet. Ein førekomst av barlind i ei rasmark
med alm er plantegeografisk interessant. Bjørke- og furuskogar
utgjer det meste av arealet opp til skoggrensa (ca. 750 m.o.h.).
Bregnedominerte bjørkeskogar er svært vanlege i
dei bratte dalsidene. Gråor- og heggeskogar er også vanlege
i dalsidene, spesielt i den sørausteksponerte dalsida
ved Sandvikevatnet. Av edellauvskogar finst berre bestand med
hasselkratt i dei nedre delane, men dei dekker små arealer.
Lind, eik og ask finst, men er ikkje bestandsdannande. Myrarealet
er lite, og det er vesentleg å finne i Hjortedalen der
myr dekker det meste av dei flate partia. Vegetasjonen i elvar
og vatn er svært sparsom, og mangler i dei fleste tilfella.
Over skoggrensa utgjer blankslipt fjell og bre det meste av arealet,
men rabber med lyng og moser finst spreidd. Spreidde førekomstar
av meir kravfulle arter tyder på lokalt, kalkrikt sigevatn.
|
|
Mosneselva. Foto: Anbjørn Høivik. |
|
Hjortedalen. Foto: Anbjørn Høivik. |
|
Fuglefaunaen er relativt dårleg
undersøkt. Lirype, fjellrype, orrfugl og storfugl er
registrert, og lauv- og barskogområda har bra vilkår
for spettar og rovfugl. Av hjortedyr finst hjort, rein og elg.
Oter førekjem spreidd langs
Åkrafjorden. Vassfaunaen (lågareståande dyr)
er sparsom. Sjøaure i dei nedste 2 km. Av innlandsfisk
finst berre aure, med liten produksjon.
På Londalen og på stølen Lona fins gamle
tufter som kan vere spor etter gardsbusetnad eller stølsbruk
i mellomalderen. I Hjortedalen skal det og vere spor etter
gamal busetnad. På fjellgarden Hjortedalen står
ei godt bevart lemstove frå 1858. På Londalen er
det berre ruinar att. På Mosdalen og Mosnes står
godt bevarte bygningar. I innmarka til gardane er det mange
oppmurte terrassar og rydninsgrøyser. Gamle stølar
ligg kring Sandvikevatnet og øvst i Hjortedalen. Lona
har bevarte stølshus. Ein fint oppmurt ferdselsveg går
opp dalen til Lona.
|
|
Dalføret er utan vegtilknyting.
Det er ikkje fastbuande att, men tidlegare var det busetnad ved
Mosnes nederst ved fjorden, ved Lona i sørenden av Sandvikevatnet
og i Hjortedalen. Området vert nytta til beite. Vassdraget
er så godt som utan inngrep.
Området blir til ein viss grad brukt som turområde
sommarstid. Terrenget er delvis vanskeleg framkommeleg, og egner
seg for krevjande former for friluftsliv.
10,4 km2 av nedbørfeltet (Blomstølsskardsvatn)
er er gjennom kraftutbygging overført til Blådalsvassdraget. |
|
|
 |
|
